دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .
بررسی علل بی انضباطی دانش آموزان پسر در مقطع راهنمایی
لینک پرداخت و دانلود *پایین مطلب*
فرمت فایل:Word (قابل ویرایش و آماده پرینت)
تعداد صفحه:73
چکیده :
نوجوانان دلی پاک و روحی پرشور دارند . آنان در حساسترین و بحرانی ترین دوران زندگی خود به سر می برند و نیازمند هدایت ، حمایت و همدلی اند. نوجوان نهال نو
رسیده ای است که برای رشد و بالندگی به باغبانی ، دلسوز و روشن بین نیاز دارد تا او را از آفتها و حادثه ها در امان دارد.
بها دادن به نوجوانان و در تربیت و ارشاد آنان کوشیدن بی گمان یکی از نشانه های آشکار رشد فرهنگی یک جامعه است . بر خلاف گمان برخی مردم ، تربیت به طور کلی کاری بسیار دشوار است بویژه تربیت و هدایت نوجوانان دارای پیچیدگیها و نکته های ظریف بسیاری است . شاید گفتة حکیمانه ی کانت متفکر و فیلسوف نامی آلمانی ، حق مطلب را در این زمینه ادا کرده باشد آنجا که می گوید : دو کار هست که در دشواری ، هیچ کار دیگری به پای آن نمی رسد ، مملکت داری و تربیت.
تربیت انسان از این جهت که او موجودی پیچیده و عظیم است کاری سخت و دشوار می باشد. پیچیدگیهای روحی انسان به حدی است که نمی توان رفتار او را به سادگی تحت ضابطه ای مشخص در آورد و از آن آسوده خاطر شد. برتراند راسل ، فیلسوف انگلیسی که خود در بارة تربیت کتابهایی نگاشته است اعتراف می کند که گفتار من در این زمینه بهتر از کردارم بود. این ها همه نشان می دهد که نباید تربیت را کاری سهل و آسان پنداشت که نیاز به هیچ گونه آموزش و تخصصی ندارد.
فرزندان ما در دوران خود مرحله های مختلف را طی می کنند و در هر مرحله نیازهای تربیتی ویژه ای دارند . بدون آشنایی با این مراحل تربیتی و برخورداری از مهارتهای لازم چگونه می توانیم فرزندان خود را تربیت کنیم. شاید برخی از پدران و مادران گمان می کنند که اگر شرایط مادی و امکانات تحصیلی را برای فرزندان خود فراهم آورند وظیفه ی خود را به خوبی انجام داده اند حال آنکه وظیفه ی پدر و مادر بسیار فراتر از این هاست.
خانواده کانون پذیرایی از نسل آینده است در این کانون نهال ارزشهای انسانی ـ که بذر آن در لحظه ی آفرینش در ضمیر آدمیان پاشیده شده است ـ باید رشد و نمو کرده درخت انسانیت به بار نشیند از این رو هیچ یک از نهادهای اجتماعی نقشی را که خانواده در ساختار فکری ، روحی و اخلاقی انسان دارد نمی توانند ایفا کنند .
نابسامانی های اجتماعی در بسیاری موارد ناشی از نابسامانی در خانواده هاست و سعادت یک اجتماع بستگی کامل به وجود خانواده های سالم و سعادتمند دارد . در خانواده است که انسان از لحظه های آغازین زندگی با تربیتی که از پدر و مادر دریافت می کند شکل می گیرد و ناآگاهانه به مسیری خاص سوق داده می شود.
اگر خانواده ها نقش خود را بدرستی ایفا نکنند نهادهای اجتماعی دیگر از قبیل مدرسه ، رسانه های گروه و غیره این خلاء را نمی توانند پر کنند.
دشواریها و پیچیدگیهای تربیت فرزند در دوره نوجوانی بیش از هر دوران دیگر است زیرا در این دوره نوجوان بطور ناگهانی با جهش فکری و عاطفی خود را از دوران کودکی جدا می کند. شخصیت کنونی نوجوان می طلبد که خانواده در برخورد با او روشن بین ، شکیبا و هوشیار باشد و به سرعت دریابد که او دیگر یک کودک نیست . از این رو بسیاری از خانواده ها در روابط خود با فرزندان نوجوان مشکلاتی دارند که اگر از آگاهیهای لازم برخوردار نباشند شاید این مسئله عواقب ناخواسته ای به دنبال داشته باشد.
بسیاری از مشکلات اخلاقی و رفتاری نوجوانان ریشه در برخوردهای نامناسب پدران ، مادران و مربیان دارد . تجربه نشان می دهد در بیشتر موارد که نوجوانان به خانواده ی آگاه و مربی شایسته دسترسی دارند از زندگی سالم و موفقی برخوردارند ، این نشان می دهد که نوجوانان بخوبی تربیت پذیر هستند و اگر نابسامانی هایی در اخلاق و رفتار برخی از آنان مشاهده می شود ناشی از نبود تربیت صحیح است . پیامبر اسلام (ص) می فرمایند : به شما در باره ی نوجوانان و جوانان سفارش می کنم زیرا آنان دارای قلبی رقیقتر و فضیلت پذیر تر می باشند.[1] و امام علی (ع) می فرمایند : دل نوجوان مانند زمین خالی از گیاه و درخت است که هر بذری در آن افشانده شود می پذیرد و در خود می پرورد پس فرزند عزیزم من در آغاز جوانی ات به ادب و تربیت تو پرداختم قبل از آن که دلت سخت گردد و از پذیرش چیزهای خوب سرباز زند.[2]
از این جا می توان به نقش حساس و خطیری که خانواده ها و مربیان در هدایت و تربیت نوجوانان دارند پی برد . اگر ما به وظیفه ی بزرگ خود نسبت به این سرمایه های بی نظیر جامعه به نحوی شایسته توجه نکنیم، باید برای رویارویی با عواقب تلخ غفلت خود آماده باشیم . در آموزشهای دینی ما نیز بر مسئولیت پدران و مادران در تربیت فرزند بسیار تأکید شده است و تصریح شده همچنانکه والدین را بر فرزندان حقوقی است فرزندان را نیز بر والدین خود حقوقی است که از آنها در مورد این حقوق در پیشگاه الهی بازخواست خواهد شد . در روایات اسلامی آمده است : همچنانکه فرزند عاق پدر و مادر می شود پدر و مادر نیز برای سهل انگاری در انجام وظایف خویش عاق فرزند می شود. [3]
یک هدف خوب آن است که مقصد را به ما نشان دهد و معلوم دارد که چه هنگام بدان نایل خواهیم شد. امروزه یکی از مشکلات مهم تربیتی در بیشتر مراکز تعلیم و تربیت مسائلی هستند که بطور مشابه در بسیاری از کودکان و نوجوانان و جوانان سر می زند و این مسایل در نوجوانان و کودکان گسترش یافته و باعث عدم پیشرفت جامعه و افراد جامعه شده است و روز بروز این مسایل و مشکلات در دامنه های وسیعی در تعلیم و تربیت خودش را آشکارتر ساخته است و اگر به علل و عوامل و کنه و ریشه ی این مسایل پرداخته نشود و راههای بوجود آوردن آن مورد تجزیه و تحلیل قرار نگیرد احتمال آن می رود که جامعه علاوه بر آن که پیشرفتی نخواهد داشت سبب انحطاط و انحراف جامعه و از بین رفتن ارزشهای والای انسانی خواهد شد. پیشگامان تعلیم و تربیت هرچند درباره ی این مسایل اندیشیده اند و نظرات و راه حلها و پیشنهاد های متعددی داده اند اما با توجه به اینکه ، این علمای تعلیم و تربیت سالها به فکر ریشه کن ساختن این مسایل بوده اند و پیشرفتهایی نیز حاصل شده است و راه حلهای این علما نیز مؤثر واقع شده است اما با همة این وجود هنوز بسیاری از علل و عوامل و مشکلات و مسایل تربیتی شناخته نشده اند و یا ممکن است علاوه بر علت هایی که شناخته شده علل تازه و جدیدی افزوده شود و راه حل مناسبی برای این عوامل در نظر گرفته شود.
با توجه به اینکه کودکان نیز از نظر اخلاقی چه در جامعه ای که زندگی می کنند و یا در چه خانواده ای تربیت یافته اند با هم متفاوت هستند . پس اگر افرادی دارای یک نوع مسایل و مشکلات تربیتی باشند ممکن نیست که با یک روش به حل مسایل آنان پرداخت و در نتیجه باید جنبه های مختلف و گوناگون به کار برد. لذا با توجه به مطالب فوق برآن شدیم که با استفاده از مدیران و دبیران مجرب علتهای بی انضباطی را در شهرستان تایباد مورد بررسی قرار دهیم لازم به تذکر است که این شهرستان در سطح شهر دارای 3 مدرسه راهنمایی پسرانه می باشد که این مدارس دارای دبیران مجرب و مدیران با سابقه است که هر ساله با توجه به میزان رشد جمعیت با تعداد فراوانی از دانش آموزان و نوجوانان با رفتارهای بخصوص و متفاوت درگیر هستند و راه حلهای آن را با توجه به تفاوتهای فردی هر دانش آموز به مورد اجرا می گذارند.
امیدواریم که بررسیهایی که در این تحقیق انجام خواهیم داد راهگشای حل بسیاری از مسایل مختلف تربیتی در این منطقه باشد.
عنوان کامل موضوع تحقیق
علل بی انضباطی دانش آموزان پسر در مقطع راهنمایی شهرستان مشهد ناحیه 7 مدارس راهنمایی دارالعلم و حضرت بقیه الله.
ضرورت و اهمیت مسئله
از آنجا که تعلیم و تربیت سالم در سایة آرامش و امنیت و ایجاد خود نظمی در کودکان و نوجوانان می باشد و این نوع تعلیم و تربیت که شامل کیفیت تربیت در محیط خانه و مدرسه است و اصولاً نگرش خانواده نسبت به تحصیل جزء فرهنگ خانواده است و بها دادن والدین به درس میزان آرامش و امنیت خانواده در یادگیری کودک اثر دارد و شرایط نامناسب و نامطلوب می تواند موجب محرومیت کودک در یک تعلیم و تربیت مناسب و یا عوامل تحریک کننده ذهنی شود. اگر این مشکلات برطرف نگردد و کودکان از شرایط مساعدتر و تعلیم و تربیت غنی تری برخوردار گردند استعدادهای آنان تا حدود تصور نا پذیری تکامل می یابد.
موضوع انضباط در بین افراد بخصوص در بین نوباوگان و نوجوانان مطرح می شود که مسیر زندگی خود را تعقیب می کنند و به شخصیت و اخلاق خود شکل می دهند تا بتوانند جاده کمال را بشناسند و در زندگی موفقیت بیشتر و بهتری داشته باشند . معلمان و انسانها به طرقی با این افراد در ارتباط هستند و وظیفه ی شرعی و قانونی خود می دانند تا این آینده سازان را در این مسیر پر نشیب و فراز هدایت کنند و ناخدایان موفقی باشند تا این کودکان و نوجوانان را به ساحل خوشبختی برسانند.
هدفهای کلی تحقیق :
برای اینکه بتوانیم به علل های مختلف بی انضباطی در این مقطع آشنا شویم از دبیران و دست اندرکاران تعلیم و تربیت مدارس راهنمایی این شهرستان کمک گرفته ایم تا بتوانیم با توجه به فرامین ارائه شده و نظر خواهی از آنان در صدد رفع قسمتی از مشکلات برآییم.
فرضیه ها :
1ـ عدم آشنایی کادر آموزشی و اداری مدرسه به نیازهای روحی و روانی ، اجتماعی موجب بی انضباطی دانش آموزان می گردد. ( برای اثبات این فرضیه سؤالات 1،2،9،13،15،18 در پرسشنامه آمده است).
2 ـ وجود اختلاف در خانواده و عدم ارتباط صحیح خانواده ها با فرزندانشان و درک آنان موجب بی انضباطی دانش آموزان در مدرسه می گردد. (برای اثبات این فرضیه سؤالات 11 ،12،14 در پرسشنامه قید شده است).
3 ـ عدم وجود مدیران و معلمان متخصص و کار آزموده در مدارس موجب بی انضباطی دانش آموزان می شود.( برای اثبات این فرضیه سؤالات 7 ،20،21 در پرسشنامه آمده است).
4 ـ عدم انعطاف سیستم آموزشی و مقررات خشک و بی روح موجب بی انضباطی می شود.( برای اثبات این فرضیه سؤال 17 در پرسشنامه آمده است).
5 ـ عدم ارتباط صحیح مدرسه ، خانواده و جامعه موجب بی انضباطی می شود. (برای اثبات این فرضیه سؤال 22 در پرسشنامه آمده است).
6 ـ مشکلات حاد خانوادگی ناشی از فقر مالی و ضعف جسمانی و عاطفی و اجتماعی دانش آموزان موجب بی انضباطی می شود.( برای اثبات این فرضیه سؤالات 8 ،10،12 در پرسشنامه آمده است).
7 ـ عدم مطابقت مطالب درسی با نیازهای جسمانی و عاطفی و اجتماعی دانش آموزان موجب بی انضباطی می گردد . (برای اثبات این فرضیه سؤال در پرسشنامه مطرح گردیده است).
8 ـ کمبود فضای آموزشی و آشنا نبودن کادر آموزشی و اداری به مسایل روانشناسی و عدم رعایت عدالت موجب بی انضباطی دانش آموزان در مدرسه می گردد. (برای اثبات این فرضیه سؤالات 1 ،3،4،5،6 در پرسشنامه آمده است).
9 ـ عدم سلامت روانی کارکنان آموزشی و اداری باعث بی انضباطی می گردد. (برای اثبات این فرضیه سؤال 19 در پرسشنامه آمده است).
سؤالات :
1 ـ عدم توجه به شخصیت کودک باعث بی انضباطی می شود ؟
2 ـ دخالت ندادن کودکان در اداره امور جامعه و مدرسه سبب بی انضباطی می شود؟
3 ـ اعمال تبعیض معلمان موجب بی انضباطی می شود؟
4 ـ مجازاتهای بیجا و نامناسب موجب بروز رفتار ناشایست می گردد؟
5 ـ اعمال تبعیض کارکنان مدرسه عامل مؤثری در بروز بی انضباطی می شود؟
6 ـ تشویق بیجا و نامناسب موجب بی انضباطی می گردد؟
7 ـ عدم توانایی معلم در ایجاد انگیزه باعث بی انضباطی می گردد؟
8 ـ نقص یا ضعف جسمانی دانش آموز باعث بروز رفتارهای ضد اجتماعی می شود؟
9 ـ ناهنجاریهای روانی کودک سبب بی انضباطی می شود؟
10 ـ فقر مالی و اقتصادی کودک باعث بی انضباطی می شود؟
11 ـ اختلافات خانوادگی باعث رفتارهای ضد اجتماعی می گردد؟
12 ـ احساس طرد شدگی کودک از خانواده باعث بی انضباطی می شود؟
13 ـ محبت بیش از حد در خانه و بی توجهی در مدرسه باعث بی انضباطی می شود؟
14 ـ عدم پذیرش از طرف وجود نامادری و یا ناپدری سبب بی انضباطی می شود؟
15 ـ میل به خودنمایی و ابراز وجود کودک باعث بی انضباطی می شود ؟
16 ـ عدم درک محتوای مطالب درسی موجب بی انضباطی می شود ؟
17 ـ عدم انطباق مقررات مدرسه با ویژگیهای سنی کودک باعث بی انضباطی می شود ؟
18 ـ میل به آزادی فطری کودک سبب بی انضباطی می شود ؟
19 ـ شخصیت معلم در بروز رفتار ناشایست مؤثر است ؟
20 ـ وجود مدیران و معاونان کم سابقه سبب بی انضباطی می شود ؟
21 ـ عجله در تصمیم گیری ها باعث بروز رفتار بی انضباطی می شود ؟
22 ـ عدم کمبود روابط والدین با مدرسه سبب رفتار ناشایست می گردد؟
23 ـ فضای فیزیکی کلاس و ساختمان مدرسه باعث بی انضباطی می شود ؟
24 ـ اگر موردی یا پیشنهادی دارید بنویسید.
محدودیتها و حدود مطالعه
ـ از لحاظ قرار دادن پرسشنامه ها در اختیار معلمین با مشکل مواجه شدیم چون با برگزاری امتحانات نوبت دوم دانش آموزان روبرو شدیم.
ـ عدم دقت معلمین در پاسخگویی به سؤالات
ـ عدم همکاری بعضی از معلمین در این مورد
ـ عدم وجود ابراز دقیق اندازه گیری
تعاریف و اصطلاحات و مفاهیم خاص
1ـ بی انضباطی :
منظور از مشکلات انضباطی رفتاری است که بنحوی با مقررات مدرسه در تضاد بوده و نظم مدرسه را تهدید و مختل نماید از جمله این رفتارهای شایع تأخیر ورود به مدرسه ، آزار و اذیت سایر دانش آموزان ، گفتن سخنان رکیک و فحش دادن به آنها ، سخن گفتن و صدا در آوردن نابهنگام در کلاس و موقع تدریس معلم ، تخریب اموال مدرسه و … می باشد.
2 ـ رفتارهای ناشایست که عبارتند از :
الف ـ پرخاشگری :واکنش کلی نسبت به ناکامی است هرچند افراد همیشه پاسخهای پرخاشگرانه ی آشکار از خود نشان نمی دهند و آنها را در وجود خود سرکوب می کنند.
ب ـ اضطراب : یک ناراحتی دردناک ذهنی درباره ی پیش بینی یک تهدید و یا ناخوشی در آینده است.
ج ـ بزهکاری : بزهکار کسی است که متهم به ارتکاب رفتار ضد اجتماعی و یا قانون شکنی می باشد.
د ـ ناکامی : عبارت است از حالت یک موجود زنده است هنگامی که ارضای رفتار برانگیخته دشوار و یا غیر ممکن می گردد و یا در راه رسیدن به یک هدف با مانعی برخورد می کند.
هـ ـ فرار از مدرسه: که با بزرگتر شدن کودکان بیشتر جنبه ناسازگاری پیدا می کند[1]
و ـ دروغگویی و …
3 ـ اعمال تبعیض از سوی کارکنان مدرسه :
عبارت است از دوگانگی در برخورد نسبت به دانش آموزان است که از سوی مدیر ، معاون معلمین و حتی مستخدمین اعمال می شود. آنان با برخوردهای مختلف خود نسبت به هر دانش آموز در مقابل یک عمل و کار مشابه باعث بروز بی انضباطی می شوند.
4 ـ نقص عضو یا ضعف جسمانی :
منظور دانش آموزانی است که دارای نقص جسمانی هستند مثل لکنت زبان و … از طرف دیگران در کلاس مورد تمسخر و دست انداختن قرار می گیرند که خود باعث بی انضباطی است و کودک دارای نقص عضو بخاطر پوشاندن عیب خود دست به کارهای خلاف مقررات می زند.
5 ـ ضد اجتماعی :
بعضی بروز رفتارهایی که با قوانین مدرسه و جامعه مغایرت داشته باشد نظیر خرابکاری وسایل عمومی و افراد سایکوپات .
6 ـ ناهنجاریهای روانی :
ناهنجاریهای روانی کودک سبب بی انضباطی می شود مانند فرار از مدرسه ، عدم علاقه به تحصیل و عقب ماندگیهای ذهنی و درسی .
بررسی تجربیات و مطالعات قبلی
1 ـ استفاده از کتاب روانشناسی نوجوانان و جوانان نوشته دکتر سید احمد احمدی .
2 ـ پایان نامه آقایان قاسم شاملوییان ـ محمد علی ذوالفقار .
3 ـ استفاده از کتاب تعلیم و تربیت و مراحل آن نوشته دکتر غلامحسین شکوهی .
4 ـ مجلات معلم.
5 ـ ماهنامه تربیت.
متغیرها و تعاریف عملی آنها
تعریف متغیر :
واژه ی متغیر از ریاضیات و فیزیک اخذ شده لیکن در علوم اجتماعی معنای وسیعتری دارد. متغیر به صفتی اطلاق می شود که از فردی از افراد جامعه به فرد دیگر از همان جامعه تفاوت نماید به عبارت دیگر متغیر حالتی است که قابلیت جایگزینی تمام عناصر یک مجموعه به هم پیوسته را دارد.
متغیر وابسته :
به صفت یا حالتی اطلاق می شود که تحت تأثیر متغیرهای دیگر قرار دارد و در مطالعه اجتماعی معمولاً اثر متغیر های دیگر (متغیر مستقل ) بر روی آن بررسی می شود.
متغیر مستقل :
به متغیری گفته می شود که عامل مؤثر یا اثر گذار در متغیر وابسته مورد نظر است.
روشهای جمع آوری اطلاعات
غرض جمع آوری اطلاعات درباره ی مسئله پژوهش شرایط و عواملی است که در این تحقیق قصد مطالعه آن را داریم که پژوهش توصیفی مانند عکس برداری از ابعاد گوناگون یک ارگانیسم یا یک پدیده ی عینی است. در این پژوهش برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه که قسمتهای مختلف در آن گنجانده شده است و شامل 24 سؤال 2300 سؤال بسته و یک سؤال باز به عنوان پیشنهاد می باشد و در حدود 70 پرسشنامه تهیه گردیده است.
منابع داده ها
پاسخ پرسشنامه هایی که بوسیله ی دبیران مدرسه راهنمایی دارالعلم در اختیار ما قرار گرفته است و همچنین شاهدات عینی رفتارهای مختلف دانش آموزان ، مطالعات کتب روانشناسی و غیره.
روش های آماری و تجزیه و تحلیل داده ها
تجزیه و تحلیل اطلاعات استخراج شده از روش آمار توصیفی و درصد گیری آماری و جداول ستونی و دایره ای انجام شده است.
توصیف ابزارها و وسایل جمع آوری داده ها
چون موضوع مورد بررسی از نوع پژوهش توصیفی نیز می باشد لذا پرسشنامه جهت دبیران مدارس راهنمایی دارالعلم و بقیه ا… در قالب 24 سؤال تهیه گردیده و در اختیار آنان گذاشته شده است لازم به تذکر است که 23 سؤال آن بصورت 4 گزینه أی (پاسخهای بسته ) انتخاب و یک سؤال باز نیز مطرح کرده است .
جمعیت آماری
حدود 700 دانش آموز در مدارس راهنمایی دارالعلم و بقیه ا… می باشند که جمعیت آماری ما را تشکیل داده اند.
جمعیت نمونه
در سطح شهرستان 2 مدرسه راهنمایی پسرانه با جمعیت حدود 700 نفر دانش آموز وجود دارد که انتخاب گردیده اند.
وسیله تحقیق
استفاده از کتب و مجلات مختلف و همچنین پرسش از دانش آموزان و دبیران مدارس در این مورد .
متن تحقیق
علل بی انضباطی دانش آموزان در دوره ی راهنمایی :
آغاز بلوغ نوجوان عملاً در دوره ی راهنمایی است و همچنین تلاش نوجوان در جهت تشخص طلبی اساسی ترین مشخصه رشد در این مرحله است به همین جهت آنچه در این دوره در درجه اول اهمیت قرار دارد تربیت عقلی نیست ، تربیت خلق و خوی یا تربیت شخصیت است.
ولی چنانچه می دانیم در دوره ی راهنمایی تحصیلی نیز مانند دوره های دیگر به تربیت عقل نوجوان توجه خاص مبذول می شود و تربیت شخصیت همچنان مورد غفلت است بنابراین اصول آموزش و پرورش در این دوره باید به وضع دانش آموزان بطور مطلوب کمک نمود.
بیان مجدد مسئله
علل بی انضباطی دانش آموزان پسر در مقطع راهنمایی
توصیف روشهای بکار گرفته شده
از روش توصیفی و درصد گیری آماری استفاده نموده و بصورت نمودار دایره أی و ستونی مشخص شده است.
خلاصه یافته ها و نتیجه گیری
آنچه که از انجام تحقیقات مورد نظر می توان به نتیجه گیری مطلوب رسید این است که اولاً به رفتارهای فردی و عدم افراط و تفریط در آزادی دانش آموزان توجه نمود.
ثانیاً از تنبیهات و تشویقات بی مورد خود داری شود.
ثالثاً کلاس از نظر شرایط فیزیکی مناسب باشد.
توصیه و پیشنهادات
آنچه که می توان در این مورد پیشنهاداتی ارائه نمود زیاد می باشد لذا به چند مورد از آن اشاره می نماییم .
1 ) تبعیض قائل نشدن میان دانش آموزان.
2 ) هماهنگی داشتن رفتار و گفتار معلم.
3 ) توجه به شخصیت کودک.
4) نظارت مستمر والدین و مسئولین.
5) استفاده از محققین روانشناسی در مدارس .
فهرست منابع و پیوستها
1 ـ بیزاری از مدرسه ترجمه حسن سلطانی فرد
2 ـ تعلیم و تربیت و مراحل آن دکتر غلامحسین شکوهی
3 ـ روانشناسی رشد جمعی از مؤلفان
4 ـ رفتارهای بهنجار و نابهنجار دکتر شکوهی نوابی نژاد
5 ـ مجلات رشد و ماهنامه تعلیم و تربیت وزارت آموزش و پرورش
مطالعه رفتار و تجربیات کودکان مورد توجه گروه کثیری از افراد می باشد. والدین در میان این گروه مقام اول را دارند. محبت آنان به اطفالشان سبب توجه خاص به رشد جسمانی و تکوین شخصیت آنها گردیده ، با لذتی خاص و احساس سرشار از شادمانی رشد و نمو کودکان خود را می نگرند. سایرین نیز در این علاقه مندی سهیم می باشند.
رشد و نمو کودک و نوجوان مورد توجه دانشمندان علوم مختلف قرار گرفته است و این افراد بر حسب رشته تخصصی خودشان به این کیفیت توجه نموده اند بدیهی است روانشناسان کودک و نوجوان ارتباط مستقیم و بیشتری با جنبه های مختلف رفتار و تجربه های کودکان و نوجوانان ارتباط مستقیم و بیشتری با جنبه های مختلف رفتار و تجربه های کودکان و نوجوانان داشته و در نتیجه علاقمندی زیادتری به این کیفیات نشان می دهند.
از طرفی آدمی یگانه موجودی است که برای ادامه ی موفقیت آمیز خویش باید از نیازها و توانهای بدنی و روانی خود و دیگران آگاهی کافی داشته باشد. به سخن دیگر ، انسان در جستجوی این است که چه رفتاری در برخورد او با دیگران پسندیده تر و مؤثرتر است و از دیگران در موارد خاصی چه انتظارهایی باید داشت؟ به گذران زندگی و بخش مهمی از خوشبختی هریک از افراد آدمی تا حدود زیادی به دیگران وابسته است. زیرا ، نظر موافق و جلب همکاری کسان در پیشرفت کارها و موفقیت فرد در جامعه دارای اهمیت فراوانی است. بنابراین امروز دانشی که ما را به دقایق کردار و کنه رفتار آدمی بخصوص ناسازگاریهای دانش آموزان و بی انضباطی آنان رهنمون می سازد روانشناسی نام دارد که به اختصار در مورد تاریخچه آن بحث می نماییم.
علم النفس یا روانشناسی که برای مطالعه جنبه های مختلف رفتار و ارتباط آنها ، با یکدیگر بکار رفته است ، ترجمه پسیکولوژی[1] (سایکولوژی ) است که در اصل از دو کلمه یونانی پسیکه[2] به معنی روح و روان و لوگوس [3]به معنای شناختن و تحقیق ، تشکیل شده است روانشناسی در طی حدود دو هزار سال با فلسفه پیوند داشت و هیچگونه لفظی بر آن وجود نداشت ، تنها در قرن 16 میلادی اصطلاح پسکولوژی (روانشناسی ) بوسیله مردی بنام رودلف گروکلینوس [4] از اهالی ماربورگ [5](آلمان) که معلم و منطق دان بود و نام او امروزه فراموش شده است ابداع گردید . این همه این اصطلاح تا قرن هیجدهم بندرت بکار می رفت.
روانشناسی بعنوان عملی مستقل وجود نداشت و در فلسفه آمیخته بود و بدان جهت بود که تحقیقات روانشناسی جنبه ی فلسفی داشت، یعنی آرا و عقاید دانشمندان بیشتر بر نظر شخصی آنها مبتنی بود تا به دلایل و مدارک عینی و واقعی . تنها از اواخر قرن 19 بصورت یک علم تجربی به منظور مطالعه ی علمی رفتار درآمد.
برخی از ملاحظات تاریخی
قبل از آغاز نظریات علمی مربوطه کلیه فرضیات در این زمینه از یک جهت وجه اشتراک داشتند بدین معنی که توجه به آنچه طفل در گذشته بود ، یا آنچه در آینده می شد مبذول می گردید و به وضع حال فرد التفاتی نمی شد. بعبارت دیگر نوجوان را بعنوان یک فرد هرگز مورد توجه قرار نمی دادند. گویی دوران کودکی زمانی زودگذر بوده قابلیت توجه را نداشته است. به همین سبب به این نوجوانان لباس بزرگسالان می پوشانیدند و انتظار داشتند مانند افراد سالخورده و بالغ رفتار کنند. شاید این نظریه بر اساس عقیده ی غیر واقعی زیست شناسان بود که تصور می کردند هنگام لقاح نطفه مرد با تخمک زن یک موجود کامل آدمی ـ منتهی به مقیاس بسیار کوچک بوجود می آید و همین موجود بتدریج برانداز و قدرت و قوتش افزوده گردیده تا به بلوغ کامل برسد . بدین ترتیب میان موجودی که هنگام لقاح بوجود می آمد و یک فرد بالغ تنها از جنبه کمیت قابل بررسی بودـ نه از بابت کیفیت.
بدیهی است در این مقایسه هیچ گونه توجهی به مراحل رشد و سازگاری با محیط مبذول نمی شد زیرا اگر قرار می بود موجودی که هنگام لقاح بوجود می آمد همانگونه بصورت یک بزرگسال تبدیل می گردید هر آینه صاحب سری بسیار بزرگ ـ بدنی طویل و قطور ـ دستها و پاهای بسیار کوچک می شد. بنابراین از نظر جسمانی کودک به هیچ وجه یک فرد بالغ کوچک شده نیست.
همین نظریه در مورد خصوصیات عقلانی نیز مصداق داشت و متأسفانه تا عصر حاضر نیز ادامه پیدا کرد. متخصصین آموزش و پرورش اعتقاد داشتند به کودکان باید مانند بزرگسالان تعلیم داد زیرا تصور می کردند که اطفال و نوجوانان علایقی مشابه بالغین دارند.
جهل و نادانی در مورد رفتار نوجوانان به کیفیات فوق محدود نمی شد . غالب مربیان تصور می کردند تمام کودکان از جمیع جهات مشابه یکدیگرند ، از این جهت با آنان بطور یکسان رفتار می شد و انتظار نیز آن بود که رفتارهای آنها یکنواخت باشد.
خیلی پیشتر از این ایام ویکتور هوگو گفته بود: گشودن یک مدرسه باعث از میان بردن یا تعطیل یک زندان است. ولی امروزه پس از گذشت حدود یک قرن می یابیم که این سخن جای اما دارد ، از آن بابت که مدارس روز بروز متعدد تر می شوند و دائماً در طریق توسعه و تکمیلند ولی به موازات آن به تعداد زندانها نیز افزوده می شود.
آری مدارس می توانند وسیله هایی برای بستن در زندانها گردند به شرطی که بر اساس ملاک و میزانی ارزیابی شده ، افتتاح گردند برنامه ای اندیشیده ، در مسیر خدمت به انسانها و رفع موانع و مشکلاتی که در سر راه تکامل انسانی است در آن پیاده و اجرا گردد . هدفی انسانی و الهی را تعقیب کند ، روشهای معموله در آن سازنده ، الهی و انسانی باشد…
نگاهی به امور زمان
نگاهی هرچند سطحی اگر به وضع کودکان ، نوجوانان ، جوانان و حتی بزرگسالان نه تنها در جامعه ما ، بلکه در بسیاری از نقاط جهان افکنده شود ما را به مسایل و دشواریهای عظیمی که در زمینه روابط و اخلاق انسانی و ناشی از روشهای غلط تربیت است آشنا می کنند. وضع روابط در سطح جهانی ، آنچنان بحرانی است که اگر ما مدعی شویم در این زمینه با آفتی بزرگ مواجهیم سخنی به گزاف نگفته ایم .
انحرافات ، کجرویها ، ناسازگاریها ن انحطاطهای اخلاقی در سطحی وسیع صورت مسلم و قطعی پیدا کرده و روزگار حال و آینده نسل کنونی و بعدی ها را به خطر افکنده است. اگر در جوامع کنونی فریادها از این نابسامانیها بلند نیست بدان خاطر است که مردم تدریجاً با چنین زمینه خو گرفته و گمان دارند وضع باید به همین گونهای باشد که هست.
این واقعیتی غیر قابل انکار است که اگر جمعی و یا جامعه أی مدتی در وضع نابهنجاری قرارگیرند و فرد یا مصلحی برای رفع یا اصلاح آن نابهنجاری قیام و اقدام نکند ، فریادی بعنوان اعتراض علیه آن بلند نشود ، مردم تدریجاً به آن وضع خو می گیرند و حتی کارشان بجایی می رسد که وضع سالم را از ناسالم تشخیصی نمی دهند و در مواردی گمان دارند که سلامت جامعه در همان وضع و حالتی است که آنها گمان دارند.
ارزیابی میزان وقوع اختلالهای کودکان یعنی شیوع و انتشار آن به بررسی های محیطهایی که درگیر مسئله سلامت روانی هستند و نیز مشاهده جمعیت کودکان بطور کامل (مطالعه همه گیر) بستگی دارد. رفتارهایی که غالب اوقات در حکم نشانه های ناراحتی هستند ، در واقع در میان جمعیت کلی کودکان بسیار شایع است. همچنین بسیاری از گزارشات حکایت از آن دارد که گرچه شیوع اختلال در پسر ، نسبت به دختر ، بیشتر است هرچند شرم ، ترس، اضطراب و دردهای جسمی در دختران بیشتر است تا پسران اختلافهای جنسی را می توان به عوامل محیطی و بیولوژیکی و تعامل این دو نسبت داد ضمناً سابقه مربوط به موضوع در شماره های مختلف مجله رشد ، ماهنامه ی تربیت و کتابهای روانشناسی عمومی و تربیتی مورد بررسی و تبادل نظر قرار گرفته است.
در کتاب روشهای فنون تدریس به دانشجو معلمان نحوه مواجهه ، برخورد با بی انضباطی و شلوغی و برقراری نظم در کلاس با شیوه های مختلف تدریس می شود.
و...
NikoFile
